Patience spel: regels, opzet en handige tips

Het patience spel is een klassiek kaartspel dat bedoeld is voor één speler. Het woord stamt af van het Franse begrip voor geduld, en dat is precies wat er nodig is om dit spel tot een goed einde te brengen. Het spel staat internationaal ook bekend als solitaire. Het doel is om een geschud spel van 52 speelkaarten volgens vaste regels te sorteren op vier aflegstapels, gesorteerd op kleur en waarde van aas tot heer.

Patience is zowel ontspannend als uitdagend. Het vereist overzicht, planning en soms een beetje geluk bij het omdraaien van gesloten kaarten.

De opstelling van het spel

Om het traditionele patience te spelen, gebruik je een standaard kaartspel zonder jokers. De opzet bestaat uit drie hoofdonderdelen: het tableau, de voorraadstapel en de vier aflegstapels.

Het tableau neerleggen: Deel zeven kolommen met kaarten uit van links naar rechts. De eerste kolom krijgt één kaart, de tweede twee, de derde drie, en zo door tot de zevende kolom die zeven kaarten krijgt. Alleen de bovenste kaart van elke kolom ligt open; alle onderliggende kaarten liggen gesloten op tafel.
De aflegstapels: Boven het tableau houd je ruimte vrij voor vier stapels. Hier worden tijdens het spel de kaarten per kleur verzameld.
De voorraadstapel: De resterende kaarten die niet in het tableau liggen, vormen de gesloten voorraadstapel.

Doel en basisregels

Het uiteindelijke doel is om alle kaarten van het tableau en de voorraadstapel naar de vier aflegstapels te verplaatsen.

Opbouw van de aflegstapels: Elke aflegstapel begint met een aas van een specifieke kleur (harten, ruiten, schoppen of klaveren). Vervolgens bouw je deze stapel op in oplopende volgorde: aas, twee, drie, tot en met de heer van hetzelfde symbool.
Bouwen in het tableau: Op het tableau leg je kaarten juist in aflopende volgorde en met afwisselende kleuren neer. Een zwarte acht mag bijvoorbeeld alleen op een rode negen gelegd worden.
Groepen kaarten verplaatsen: Een reeks open kaarten die al in de juiste volgorde ligt, mag je als één geheel verplaatsen naar een andere geschikte open kaart.
Lege plekken opvullen: Komt er een kolom in het tableau helemaal leeg te staan, dan mag alleen een heer (of een groep kaarten die begint met een heer) op deze open plek worden geplaatst.
Gesloten kaarten vrijspelen: Zodra je een open kaart verplaatst en er een gesloten kaart onder tevoorschijn komt, draai je deze direct open.

Gebruik van de voorraadstapel

Wanneer er op het tableau geen zetten meer mogelijk zijn, pak je kaarten van de voorraadstapel. Hierbij bestaan twee gangbare speelwijzen:

Eén kaart tegelijk draaien: Dit is de meest toegankelijke variant, waarbij je elke beurt één kaart omdraait. Is deze kaart bruikbaar op het tableau of op een aflegstapel, dan mag je die direct spelen.
Drie kaarten tegelijk draaien: Dit is de traditionele en moeilijkere variant. Je draait telkens drie kaarten om, waarbij alleen de bovenste van de drie gespeeld mag worden. Pas als die is weggespeeld, komt de kaart daaronder beschikbaar.

Als de voorraadstapel leeg is, draai je de aflegstrook weer om tot een nieuwe voorraadstapel. Spelers kunnen vooraf afspreken of dit een onbeperkt aantal keren mag of slechts een vast aantal rondes.

Handige tactieken voor een hogere winkans

Niet elk potje patience kan worden uitgespeeld, maar met een doordachte aanpak vergroot je de kans aanzienlijk:

Focus op gesloten kaarten: Probeer altijd zetten te doen die gesloten kaarten in het tableau vrijmaken. Kolommen met veel gesloten kaarten verdienen voorrang.
Haast je niet met afleggen: Soms is het handig om een kaart nog even op het tableau te laten liggen. Een kaart kan nog nodig zijn om andere kaarten op te vangen voordat je hem naar de aflegstapel stuurt.
Maak bewust ruimte voor heren: Maak pas een kolom helemaal leeg als je al een heer gereed hebt staan om die plek in te nemen.

Veelgestelde vragen over patience

Kan elk patience spel worden opgelost?

Nee, door de willekeurige verdeling van de kaarten is een aanzienlijk deel van de opstellingen niet succesvol uit te spelen. Soms zitten essentiële kaarten vast onder hogere gesloten kaarten zonder dat er een geldige zet overblijft.

Wat is het verschil tussen patience en solitaire?

In feite verwijzen beide termen naar dezelfde familie van kaartspellen voor één persoon. In Nederland en omliggende landen wordt traditioneel vaak de term patience gebruikt, terwijl de Engelstalige wereld vaker spreekt over solitaire.

Mag ik kaarten van de aflegstapel terugplaatsen naar het tableau?

Volgens de meeste traditionele regels is dit toegestaan als het helpt om een andere kaart vrij te spelen. Sommige striktere spelers kiezen er echter voor om kaarten op de aflegstapel definitief vast te zetten.